Erturgut Sanat ailesi olarak bugün sizler içn Müzikte Kulaktan Çalma Nasıl Gelişir? konusunu ele alacağız.. Bir şarkıyı dinledikten sonra piyanonun başına geçip melodisini bulabilmek veya gitarı elinize aldığınızda şarkının akorlarını nota ya da tab kullanmadan çıkarabilmek birçok müzik öğrencisinin geliştirmek istediği becerilerden biridir. Bu beceri genellikle kulaktan çalma olarak adlandırılır.
Müzik Kurslarımız hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için Buraya Tıklayın. Ayrıca Ücretsiz Deneme Derslerimize katılmak için hemen bize ulaşın..
Müzikte Kulaktan Çalma Nasıl Gelişir?
Kulaktan çalma; düzenli aktif dinleme, sesleri enstrüman üzerinde arama, melodileri söyleme, aralıkları tanıma, tonal merkezi bulma ve akorların oluşturduğu armonik hareketleri duymaya yönelik çalışmalarla geliştirilebilir. Başlangıçta birkaç notadan oluşan basit melodilerle çalışmak, zamanla daha karmaşık melodilere ve akorlara geçmek en etkili yöntemlerden biridir.
Kulaktan çalmak yalnızca “iyi kulağa sahip olmak” değildir. Duyulan sesi anlamlandırmak ve ardından bu sesi enstrüman üzerinde bulabilmek gerekir.
Bu nedenle kulaktan çalma, işitme ile enstrüman arasındaki bağlantının geliştirilmesi olarak düşünülebilir.
Bilimsel Not
Müzikal işitme yalnızca sesleri pasif biçimde algılamaktan oluşmaz. Eğitimli dinlemede beyin; perde, aralık, ritim, tonal merkez ve armonik ilişkiler gibi farklı özellikleri düzenli kalıplar halinde işlemeyi öğrenir.
Kulak eğitimi çalışmalarında aynı müzikal ilişkinin farklı tonlardan ve farklı bağlamlarda tekrar edilmesi, öğrencinin yalnızca belirli sesleri ezberlemesi yerine sesler arasındaki ilişkileri tanımasına yardımcı olur.
Bu nedenle kulaktan çalma çalışmalarında yalnızca tek tek notaları tahmin etmek yerine melodik yön, aralık, tonal işlev ve armonik ilişkilerin birlikte çalışılması daha güçlü bir işitsel temsil oluşturabilir.
Kulaktan Çalmak Ne Demek?
Kulaktan çalmak, bir müzik parçasını yazılı nota, tab veya akor şemasına ihtiyaç duymadan dinleyerek enstrüman üzerinde bulabilmektir.
Bu beceri farklı seviyelerde olabilir. Başlangıç seviyesindeki bir öğrenci basit bir çocuk şarkısının melodisini bulabilir. Daha deneyimli bir müzisyen ise dinlediği parçanın: melodisini, bas çizgisini, akorlarını, tonalitesini, ritmik yapısını duyarak çözümleyebilir.
Dolayısıyla kulaktan çalma tek bir beceri değil, birbirini destekleyen birçok işitsel ve müzikal becerinin birleşimidir.
Kulaktan Çalmak Doğuştan Gelen Bir Yetenek mi?
Müzikte Kulaktan Çalma Nasıl Gelişir?
Müzikal işitme konusunda insanlar arasında bireysel farklılıklar bulunabilir. Bazı kişiler sesleri veya melodik kalıpları daha hızlı fark edebilir. Ancak bu, kulaktan çalmanın yalnızca doğuştan yetenekli kişilerin yapabileceği anlamına gelmez.
Aktif dinleme, aralık tanıma, melodi tekrar etme, akorları ayırt etme ve enstrüman üzerinde ses arama becerileri eğitim ve düzenli pratikle geliştirilebilir.
Bu nedenle: “Benim müzik kulağım yok, kulaktan çalamam.” düşüncesi çoğu öğrenci için doğru bir yaklaşım değildir. Asıl önemli olan kulağın sistemli biçimde çalıştırılmasıdır.
Müzik Kulağı ile Kulaktan Çalma Aynı Şey mi?
Tam olarak değil. “Müzik kulağı” günlük dilde oldukça geniş bir anlamda kullanılır. Bir kişinin: notaları ayırt edebilmesi, ritmi takip edebilmesi, entonasyon farklılıklarını fark edebilmesi, melodiyi hatırlayabilmesi, akorları tanıyabilmesi gibi birçok becerisi müzik kulağı kavramı altında değerlendirilebilir.
Kulaktan çalma ise duyulan müzikal bilgiyi enstrüman üzerinde yeniden üretme becerisidir. Dolayısıyla güçlü işitsel beceriler kulaktan çalmayı kolaylaştırır ancak enstrüman hakimiyeti de gerekir.
Erturgut Sanat Merkezi’nden Not
Öğrencilerde kulaktan çalma çalışmalarında sık karşılaştığımız durum, yanlış bir nota çaldıklarında hemen öğretmene bakıp: “Doğru mu?” diye sormalarıdır. Oysa kulak eğitiminin önemli bir bölümü öğrencinin önce kendi çaldığı sesi değerlendirmesidir.
Bu nedenle derslerde bazen cevabı hemen söylemek yerine: “Sence çaldığın ses hedef notadan daha tiz mi, daha pes mi?” sorusunu soruyoruz.
Öğrenci doğru notayı ilk denemede bulamasa bile hangi yönde araması gerektiğini duymaya başladığında önemli bir gelişme gerçekleşmiş olur.
Kulaktan çalmanın amacı her sesi ilk denemede sihirli biçimde bulmak değil, duyduğun ses hakkında giderek daha doğru tahminler yapabilmektir.
Absolut Kulak Olmadan Kulaktan Çalınır mı?
Evet. Kulaktan çalabilmek için absolut kulak, yani bir sesi dışarıdan referans almadan nota adıyla tanıyabilme becerisi gerekli değildir.
Müzisyenlerin büyük bölümü göreceli işitme becerisinden yararlanır. Göreceli işitmede önemli olan bir sesin mutlak adını bilmekten çok, sesler arasındaki ilişkileri duyabilmektir.
Örneğin ilk notanın Do olduğunu öğrendiğinizde sonraki notanın Do’ya göre ne kadar yukarı veya aşağı hareket ettiğini fark ederek melodiyi çözebilirsiniz. Kulaktan çalma açısından bu son derece güçlü bir beceridir.
Göreceli Kulak Nedir?
Göreceli kulak, bir sesi başka bir sesle ilişkili olarak tanıyabilme becerisidir. Örneğin bir melodi: Do – Mi – Sol şeklinde ilerliyorsa burada: Do’dan Mi’ye, Mi’den Sol’e olan mesafeleri duymaya çalışabilirsiniz.
Aynı melodi Re notasından başlatıldığında: Re – Fa♯ – La şeklinde çalınabilir. Nota isimleri değişmiştir ancak sesler arasındaki temel ilişkiler korunmuştur. Kulaktan çalma çalışmalarında bu ilişkileri duymak, tek tek nota isimlerini tahmin etmekten daha önemlidir.
Kulaktan Çalmaya Nasıl Başlanır?
Müzikte Kulaktan Çalma Nasıl Gelişir?
Başlangıçta sevdiğiniz ancak çok karmaşık olmayan bir melodi seçin. İlk aşamada bütün şarkıyı çıkarmaya çalışmayın.
Yalnızca ilk birkaç notaya odaklanın. Çalışma şu şekilde ilerleyebilir:
- Kısa bölümü dinleyin.
- Müziği durdurun.
- Melodiyi sesinizle tekrar etmeye çalışın.
- İlk sesi enstrüman üzerinde bulun.
- İkinci sesin daha tiz mi yoksa daha pes mi olduğunu belirleyin.
- Enstrümanda doğru sesi arayın.
- Birkaç notayı birleştirin.
Bu yöntem başlangıçta yavaş gelebilir. Ancak zamanla duyulan ses ile enstrüman üzerindeki konumu arasındaki bağlantı hızlanmaya başlar.
Önce Melodiyi Söylemek Neden Önemlidir?
Bir melodiyi enstrümanda bulmadan önce söylemeye çalışmak oldukça faydalıdır. Çünkü bu yöntem iki farklı problemi birbirinden ayırır.
Eğer melodiyi sesinizle tekrar edemiyorsanız sorun enstrüman tekniğinden önce melodiyi yeterince net duymamak veya hatırlamamak olabilir. Melodiyi rahatça söyleyebiliyor ancak enstrümanda bulamıyorsanız bu kez duyduğunuz ses ile enstrüman arasındaki bağlantıyı geliştirmeniz gerekir.
Sesinizin güzel olması burada önemli değildir. Amaç şarkıcılık değil, duyduğunuz melodiyi zihninizde tutabilmektir.
Aktif Dinleme Nedir?
Müzik dinlemek ile müziği aktif olarak dinlemek aynı şey değildir. Bir şarkıyı arka planda dinlerken müziğin genel etkisini takip edebiliriz.
Aktif dinlemede ise dikkatimizi belirli bir unsura yöneltiriz. Örneğin bir dinlemede yalnızca: ana melodiyi, bir diğerinde: bas partisini, başka bir dinlemede: davulu, sonraki dinlemede: akor değişimlerini takip edebiliriz. Bu yaklaşım kulağın müziğin içerisindeki farklı katmanları ayırt etmesini geliştirir.
İlk Notayı Nasıl Bulabilirim?
Kulaktan çalmaya başlayan öğrencilerin ilk sorularından biri budur. Melodinin ilk sesini dinleyin ve enstrüman üzerinde bir nota deneyin.
Ardından kendinize sorun: Benim çaldığım nota melodiden daha mı tiz, daha mı pes? Eğer çaldığınız nota fazla pes ise yukarı doğru ilerleyin. Fazla tiz ise aşağı doğru ilerleyin.
Bu şekilde hedef sesi arayın. Başlangıçta deneme yanılma yapmak yanlış değildir. Asıl gelişim, her denemeden sonra hangi yönde hareket etmeniz gerektiğini duyabilmeye başlamaktır.
Nota Bulurken Rastgele Tuşlara Basmak Yanlış mı?
Müzikte Kulaktan Çalma Nasıl Gelişir?
Başlangıçta belirli miktarda deneme yanılma kaçınılmaz olabilir. Ancak tamamen rastgele nota aramak yerine her yanlış denemeyi bilgi olarak kullanmak gerekir.
Örneğin: “Bu nota fazla tiz.” dediğiniz anda seçeneklerin bir kısmını elemiş olursunuz. Bir sonraki denemeyi daha aşağıdan yapabilirsiniz. Zamanla: rastgele arama → yönü tahmin etme → aralığı tahmin etme → sesi doğrudan bulma şeklinde bir gelişim yaşanabilir.
Melodinin Yukarı mı Aşağı mı Gittiğini Duymak
Kulaktan çalmanın en temel becerilerinden biri melodik yönü duymaktır. İki nota dinleyin.
İkinci nota: daha mı tiz, daha mı pes, yoksa aynı mı? Başlangıçta nota isimlerini bulmaya çalışmadan yalnızca bu üç seçeneği ayırt etmek bile çok değerlidir.
Daha sonra iki nota arasındaki mesafenin ne kadar olduğunu anlamaya geçilebilir.
Aralık Nedir?
Müzikte iki ses arasındaki perde mesafesine aralık denir. Örneğin Do’dan Re’ye: ikili, Do’dan Mi’ye: üçlü, Do’dan Sol’e: beşli ilişkisi bulunur. Aralıkları işitsel olarak tanımak kulaktan melodi çıkarmayı önemli ölçüde kolaylaştırabilir.
Çünkü artık her notayı bağımsız bir ses olarak değil, önceki notayla ilişkili olarak duyarsınız.
Aralıkları Ezberlemek Kulaktan Çalmayı Geliştirir mi?
Evet, ancak yalnızca aralık isimlerini teorik olarak ezberlemek yeterli değildir. Amaç: “Tam beşli nedir?” sorusunun cevabını bilmekten çok, tam beşli duyulduğunda bu ilişkiyi fark edebilmektir.
Bunun için: iki notayı dinlemek, aralığı söylemek, enstrümanda kontrol etmek, aynı aralığı farklı notalardan çalmak faydalı olabilir.
Zamanla belirli aralıkların karakteri daha tanıdık hale gelir.
Şarkılardan Aralık Ezberlemek Faydalı mı?
Bazı kulak eğitimi yöntemlerinde belirli aralıklar bilinen melodilerin başlangıcıyla ilişkilendirilir. Bu yöntem başlangıçta yararlı bir referans sağlayabilir.
Ancak yalnızca belirli bir şarkının başlangıcını ezberlemek yerine aralığı farklı tonalitelerde ve farklı müzikal bağlamlarda tanımayı öğrenmek daha güçlü bir beceridir.
Amaç: “Bu bana şu şarkıyı hatırlattı.” seviyesinden zamanla: “Bu ilişkinin nasıl duyulduğunu biliyorum.”seviyesine geçmektir.
Tonal Merkezi Bulmak Neden Önemlidir?
Bir şarkının tonal merkezini bulmak kulaktan çalmayı önemli ölçüde kolaylaştırır. Tonal merkez, müziğin çevresinde organize olduğu temel ses olarak düşünülebilir.
Şarkının: cümle sonlarını, nakarat sonunu, bitişini dinlediğinizde bazı seslerin daha tamamlanmış veya dinlenmiş hissettirdiğini fark edebilirsiniz. Bu ses çoğu zaman tonal merkez konusunda önemli bir ipucu verir.
Tonaliteyi bulduktan sonra melodide ve armonide karşılaşabileceğiniz sesler konusunda daha güçlü tahminler yapabilirsiniz.
Bir Şarkının Tonu Kulaktan Nasıl Bulunur?
Öncelikle şarkının en kararlı hissettirdiği sesi arayın. Piyanoda veya gitarda farklı notalar deneyebilirsiniz.
Özellikle parçanın sonundaki veya müzikal cümlelerin bittiği yerlerde bu sesi aramak daha kolay olabilir. Tonal merkezi bulduktan sonra şarkının: majör mü, minör mü olduğunu değerlendirebilirsiniz.
Ardından kullanılan akorları ve gam seslerini analiz etmek daha kolay hale gelir.
Gam Bilmek Kulaktan Çalmayı Kolaylaştırır mı?
Evet. Örneğin şarkının Do majörde olduğunu belirlediyseniz temel gam sesleri:
Do – Re – Mi – Fa – Sol – La – Si olacaktır. Bu, melodide başka hiçbir ses kullanılamayacağı anlamına gelmez.
Kromatik sesler veya tonalite dışı notalar bulunabilir. Ancak gam size güçlü bir başlangıç çerçevesi sağlar. Böylece klavyedeki veya klavyedeki tüm olası sesleri rastgele denemek yerine önce tonalite içerisindeki sesleri değerlendirebilirsiniz.
Akorları Kulaktan Bulmak Melodi Bulmaktan Daha mı Zor?
Başlangıç seviyesinde çoğu öğrenci için evet. Melodide sesler çoğunlukla ardışık olarak duyulur. Akorda ise birden fazla ses aynı anda duyulur. Bu nedenle öğrencinin tek tek sesleri ayırması başlangıçta daha zor olabilir.
Akorları kulaktan bulmaya çalışırken doğrudan: “Bu Cmaj7 mi, Am7 mi?” sorusuyla başlamak yerine önce daha temel özellikleri dinlemek daha faydalıdır.
Örneğin: Akorun bas sesi ne?, Majör mü minör mü?, Tonalite içerisindeki işlevi ne olabilir?, Bir sonraki akora nasıl hareket ediyor?, Bu sorular seçenekleri azaltır.
Akorları Kulaktan Nasıl Bulabilirim?
İlk olarak şarkının tonalitesini belirlemeye çalışın. Daha sonra bas sesini dinleyin.
Bas gitar veya sol el partisi çoğu zaman akorun kök sesi konusunda önemli ipuçları sağlayabilir. Ardından akorun karakterini değerlendirin: majör mü, minör mü, dominant karakterli mi?
Başlangıçta yalnızca temel üçlü akorlarla çalışmak yeterlidir. Daha sonra: yedili akorlar, sus akorlar, ek sesli akorlar, çevrimler gibi daha karmaşık yapılar eklenebilir.
Bas Sesini Dinlemek Neden Önemlidir?
Popüler müzikte bas partisi çoğu zaman armonik yapıyı anlamada güçlü bir ipucudur. Örneğin akor değiştiğinde bas da yeni bir kök sese hareket edebilir.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır: Bas sesi her zaman akorun kök sesi olmak zorunda değildir. Akor çevrimlerinde bas üzerinde akorun üçüncü veya beşinci sesi bulunabilir. Bu nedenle bas sesi önemli bir ipucudur ancak tek başına kesin cevap değildir.
Majör ve Minör Akorlar Kulaktan Nasıl Ayırt Edilir?
Başlangıçta aynı kök sese sahip majör ve minör akorları karşılaştırmak oldukça faydalıdır.
Örneğin piyanoda: Do majör: Do – Mi – Sol ve: Do minör: Do – Mi♭ – Sol akorlarını sırayla dinleyin.
İki akor arasındaki temel değişiklik üçüncü derecededir. Bu farkı farklı kök seslerden tekrar ederek çalışın. Zamanla kulağınız majör ve minör üçlü arasındaki farkı daha hızlı tanımaya başlayabilir.
Burada yalnızca: “Majör mutlu, minör üzgün.” gibi duygusal tanımlamalara güvenmemek gerekir. Asıl amaç akorların aralık yapısını işitsel olarak tanımaktır.
Akor Geçişlerini Duymak Nasıl Gelişir?
Akorları tek tek tanımak önemli olsa da müzik içerisinde akorların işlevlerini duymak daha güçlü bir beceridir.
Örneğin tonal müzikte: I – IV – V – I gibi hareketler sık görülür. Do majörde: C – F – G – C şeklindedir.
Aynı ilişki Sol majörde: G – C – D – G olabilir. Nota isimleri değişmesine rağmen armonik işlev korunur.
Bu nedenle kulak eğitiminde zamanla: “Bu G akoru.” demekten daha ileri bir seviyeye geçerek: “Bu dominanttan toniğe çözülüyor.” gibi işlevsel ilişkileri duymak hedeflenebilir.
Derecelerle Düşünmek Kulaktan Çalmayı Kolaylaştırır mı?
Evet. Bir tonalite içerisindeki sesleri derece olarak düşünmek oldukça güçlü bir yöntemdir.
Örneğin Do majörde: Do = 1, Re = 2, Mi = 3, Fa = 4, Sol = 5, La = 6, Si = 7 şeklindedir. Melodiyi: 1 – 2 – 3 – 5 – 3 – 2 – 1 olarak duyabiliyorsanız aynı melodiyi farklı tonalitelere kolayca aktarabilirsiniz.
Bu yaklaşım göreceli işitmenin gelişmesine yardımcı olur.
Solfej Kulaktan Çalmayı Geliştirir mi?
Doğru uygulandığında evet. Solfej yalnızca notayı görüp seslendirme çalışması değildir.
Duyulan sesleri: Do, Re, Mi gibi hecelerle veya derece sistemiyle ilişkilendirmek, işitsel farkındalığı artırabilir. Özellikle deşifre, dikte ve solfej çalışmalarının birlikte yapılması nota ile ses arasındaki bağlantıyı güçlendirir.
Müzik Dikte Çalışması Nedir?
Müzik diktesinde öğrenci duyduğu ritmi veya melodiyi nota olarak yazmaya çalışır.
Örneğin öğretmen dört notalık kısa bir melodi çalar. Öğrenci: ritmi, melodik yönü, aralıkları, nota isimlerini bulmaya çalışır. Dikte çalışması kulaktan çalmaya oldukça yakındır.
Aradaki fark, duyulan seslerin enstrüman yerine kağıda aktarılmasıdır. Her iki çalışma da işitme ile müzikal bilgi arasındaki bağlantıyı geliştirir.
Enstrüman Çalmak Müzik Kulağını Geliştirir mi?
Evet, özellikle aktif dinleme ile birlikte yapıldığında.
Enstrüman çalarken öğrenci sürekli olarak: bir hareket yapar, bir ses duyar, çıkan sesi değerlendirir, gerekirse hareketini düzeltir.
Bu döngü ses ile fiziksel hareket arasında bağlantı kurulmasını sağlar. Ancak yıllarca yalnızca notaya bakarak çalmak, kulaktan çalma becerisinin otomatik olarak aynı seviyede gelişeceği anlamına gelmez. Kulaktan çalma ayrıca çalışılmalıdır.
Piyanoda Kulaktan Çalma Nasıl Geliştirilir?
Piyano kulak eğitimi için oldukça kullanışlı bir enstrümandır çünkü sesler klavye üzerinde görsel olarak düzenlidir. Basit bir melodi seçin. Önce ilk notayı bulun.
Daha sonra her yeni notada: yukarı mı? aşağı mı? aynı mı? sorularını sorun. Bir sonraki aşamada aralıkları tahmin etmeye başlayın. Melodiyi bulduktan sonra şarkının tonalitesini belirleyip sol elde temel akorları arayabilirsiniz.
Böylece çalışma: melodi → tonalite → akor şeklinde ilerler.
Gitarda Kulaktan Çalma Nasıl Geliştirilir?
Gitarda aynı ses farklı tellerde bulunabildiği için başlangıçta piyanoya göre farklı bir yaklaşım gerekebilir.
Öncelikle melodiyi tek bir tel üzerinde bulmaya çalışmak oldukça faydalıdır. Bu yöntem öğrencinin hazır parmak şekillerine güvenmesini azaltır ve sesler arasındaki mesafeyi doğrudan duymasını sağlar.
Daha sonra aynı melodiyi farklı pozisyonlarda çalabilirsiniz. Akor çalışmalarında ise tonaliteyi belirleyip temel majör ve minör akorları deneyerek başlanabilir.
Keman ve Çelloda Kulaktan Çalma Neden Önemlidir?
Keman ve çello gibi perdesiz yaylı enstrümanlarda doğru ses yüksekliğini bulmak için işitsel geri bildirim son derece önemlidir.
Gitardaki perde demirleri veya piyanodaki sabit tuşlar olmadığı için parmağın çok küçük bir konum değişikliği bile entonasyonu etkileyebilir.
Bu nedenle kulaktan çalma ve işitsel farkındalık yalnızca şarkı çıkarmak için değil, temiz ses üretimi ve entonasyon için de önemlidir.
Şarkı Dinlerken Hangi Enstrümana Odaklanmalıyım?
Her seferinde farklı bir katmana odaklanabilirsiniz. Örneğin aynı şarkıyı dört kez dinleyin.
İlk dinleme: Vokali takip edin.
İkinci dinleme: Bası takip edin.
Üçüncü dinleme: Davulu takip edin.
Dördüncü dinleme: Akor değişimlerine odaklanın.
Bu egzersiz müzik içerisindeki farklı ses kaynaklarını ayırma becerisini geliştirir. Özellikle yoğun aranjmanlarda başlangıçta zor olabilir ancak düzenli çalışmayla gelişebilir.
Kulaktan Çalarken Şarkıyı Yavaşlatmak Doğru mu?
Evet. Özellikle hızlı pasajlarda kayıt hızını düşürmek oldukça faydalı olabilir. Ancak mümkünse ses perdesini değiştirmeden yalnızca tempoyu azaltan bir yöntem kullanılmalıdır.
Kısa bölümleri döngüye almak da etkilidir. Örneğin iki saniyelik bir melodiyi: dinle, durdur, söyle, çal, kontrol et şeklinde tekrar edebilirsiniz.
Bütün şarkıyı sürekli başa almak yerine küçük bölümlere odaklanmak çok daha verimlidir.
Kulaktan Çalma Çalışırken Notaya Bakılır mı?
Başlangıçta amaç duyduğunuz sesi kendiniz bulmaksa hemen notaya bakmamak daha faydalıdır.
Önce tahmin edin. Enstrümanda deneyin. Sonra gerekirse doğru notayı kontrol edin. Nota burada bir cevap anahtarıolarak kullanılabilir. Ancak her zorlandığınız anda doğrudan notayı açarsanız kulağın problemi çözme fırsatı azalır.
Yanlış Nota Bulmak Zararlı mı?
Hayır. Kulaktan çalma çalışmalarında yanlış tahminler öğrenme sürecinin doğal bir parçasıdır. Önemli olan yanlış notadan sonra şu soruyu sorabilmektir: “Neden yanlış?” Çaldığınız nota hedef sesten: daha mı tiz, daha mı pes, çok mu yakın, çok mu uzak?
Bu değerlendirme yapıldığında yanlış nota bile kulağın gelişmesine yardımcı olabilir.
Her Gün Kaç Dakika Kulak Çalışılmalı?
Çok uzun çalışmalar şart değildir. Özellikle başlangıçta 10–15 dakikalık düzenli çalışmalar yeterince verimli olabilir. Önemli olan dikkatin aktif kalmasıdır.
Bir saat boyunca rastgele notalar aramak yerine kısa fakat odaklanmış çalışmalar yapmak daha faydalıdır. Örneğin günlük çalışma: 3 dakika melodik yön, 3 dakika aralık, 4 dakika kısa melodi çıkarma, 5 dakika akor veya tonalite bulma şeklinde düzenlenebilir.
Süre öğrencinin seviyesine göre değiştirilebilir.
15 Dakikalık Kulaktan Çalma Egzersizi
Pratik bir çalışma programı şu şekilde olabilir: İlk 3 dakika – Melodik yön İki nota dinleyin ve ikinci sesin daha tiz mi, daha pes mi olduğunu belirleyin. 3 dakika – Aralık Basit ikili, üçlü, dörtlü ve beşli ilişkileri dinleyin ve enstrümanda tekrar edin. 4 dakika – Melodi Çok kısa bir melodiyi dinleyip notaya bakmadan enstrümanda bulmaya çalışın. 3 dakika – Tonal merkez
Basit bir şarkının hangi seste tamamlanmış hissettirdiğini bulun. 2 dakika – Akor Aynı kök ses üzerinde majör ve minör akorları karşılaştırın. Bu çalışma düzenli tekrar edildiğinde kulağın farklı alanlarını aynı anda geliştirebilir.
Kulaktan Çalmayı Geliştiren En Büyük Alışkanlık Nedir?
Duyduğunuz müziği sürekli analiz etmeye başlamaktır. Günlük hayatta bir şarkı duyduğunuzda bazen kendinize şu soruları sorun: Melodi yükseldi mi düştü mü? Nakarat hangi seste tamamlanıyor?
Bas hangi yönde hareket ediyor? Akor değişti mi? Majör mü minör mü? Aynı melodi tekrar mı geldi?
Bu sorular için enstrümanın yanınızda olması bile gerekmez. Zamanla müziği yalnızca dinlemek yerine müzikal yapısını fark ederek dinlemeye başlarsınız.
Kulaktan Çalma Ne Kadar Sürede Gelişir?
Bunun sabit bir süresi yoktur. Başlangıç seviyesi bir öğrenci birkaç haftalık düzenli çalışmayla basit melodileri daha hızlı bulmaya başlayabilir.
Ancak karmaşık armonileri, akor çevrimlerini ve hızlı melodileri duyabilmek daha uzun süreli eğitim gerektirir. Kulaktan çalma: var veya yok şeklinde değerlendirilecek bir yetenek değildir.
Farklı seviyeleri bulunan ve zaman içerisinde geliştirilebilen bir beceridir.
Kulaktan Çalarken Yapılan En Büyük Hatalar
Kulaktan çalma çalışmalarında sık görülen hatalar şunlardır:
- İlk günden karmaşık şarkılar seçmek
- Bütün şarkıyı tek seferde çıkarmaya çalışmak
- Melodiyi söylemeden doğrudan enstrümana geçmek
- Rastgele tuşlara veya perdelere basmak
- Yanlış nota bulunca hemen cevaba bakmak
- Yalnızca nota isimlerini tahmin etmeye çalışmak
- Aralık çalışmalarını ihmal etmek
- Tonal merkezi bulmadan akorları aramak
- Bas partisini hiç dinlememek
- Majör ve minör akorları yalnızca duygusal ifadelerle ayırmak
- Her zaman aynı tonalitede kulak çalışması yapmak
- Absolut kulağın gerekli olduğunu düşünmek
- Kulaktan çalmanın yalnızca yetenek meselesi olduğuna inanmak
Kulak eğitiminin temelinde doğru cevabı hemen bilmek değil, duyulan ses hakkında giderek daha fazla bilgi çıkarabilmek vardır.
Müzikte Kulaktan Çalma Nasıl Geliştirilir?
Kulaktan çalma çalışmalarını şu sırayla ilerletmek oldukça kullanışlıdır: Dinle → Söyle → Yönü belirle → İlk notayı bul → Aralıkları takip et → Tonal merkezi bul → Melodiyi tamamla → Akorları araştır → Kontrol et.
Başlangıçta her nota için birkaç deneme yapmanız gerekebilir. Zamanla seçenekler azalır. Daha sonra bazı melodik hareketleri doğrudan tanımaya başlarsınız. İleri aşamada ise yalnızca notaları değil, tonal ve armonik ilişkileri de duymaya başlarsınız.
Kulaktan çalmanın asıl gelişimi burada gerçekleşir. Amaç bir şarkıyı dinleyip her notanın adını anında söyleyebilmek değildir.
Amaç duyduğunuz müzik ile enstrümanınız arasında giderek daha güçlü bir bağlantı kurmaktır.
Sık Sorulan Sorular
Eda Erturgut, 2007 yılında kurduğu Erturgut Sanat Merkezi'nde kurucu yönetici olarak görev yapmaktadır. Sanat merkezi, diksiyon ve müzik eğitimi konularında uzmanlaşmış ve bireylere sanatsal gelişimleri için önemli fırsatlar sunan bir platform olmuştur. Eda Erturgut, sanat merkezinin yöneticiliği görevini üstlenerek, öğrencilere hem müzikle hem de diksiyonla ilgili değerli bilgiler sunmaktadır.
